Orkiestra
Orkiestra od pokoleń towarzyszy życiu religijnemu i społecznemu Żędowic. Jej muzyka rozbrzmiewała podczas świąt, procesji i pielgrzymek, a także na uroczystościach strażackich, dożynkach i wiejskich spotkaniach. Historię zespołu tworzą kolejne pokolenia mieszkańców, którzy swój czas i talent poświęcali graniu Bogu na chwałę, a ludziom ku radości.
Początki muzycznej tradycji
Dokładna data powstania orkiestry nie jest znana. Według przywołanej w artykułach kroniki Jana Geislera początki zorganizowanego muzykowania w Żędowicach wiązały się z rozwojem miejscowego hutnictwa. Niewielkie grupy instrumentalistów grały dla pracowników hut, a także w kościele i podczas uroczystości strażackich.
Obecność orkiestry jest potwierdzona w opisie sprowadzenia do Żędowic kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w 1907 roku. Muzycy uczestniczyli wówczas w uroczystym powitaniu obrazu i przejściu do kościoła. Już w tamtym okresie towarzyszyli również pielgrzymom udającym się na Górę św. Anny.
Po I wojnie światowej zespół zorganizował się ponownie. Próby odbywały się w domach muzyków, a ważną rolę w rozwoju kapeli odegrał Jan Świerzy, który zaangażował się w nauczanie młodych instrumentalistów. Przed wybuchem II wojny światowej orkiestra liczyła około 15–20 osób.
Orkiestra na procesji Bożego Ciała, maj 1928r.
Orgiestra na weslu ok. 1905r. Grali m.in. Ibrom Francizsek (Trąbka) i Filip Sladek (bas)
Odbudowa po wojnie
II wojna światowa przerwała działalność zespołu. Wielu muzyków zostało zmobilizowanych. Ci, którzy przeżyli i powrócili do rodzinnej miejscowości, stworzyli trzon pierwszej powojennej orkiestry.
Szczególne zasługi miał w jej odbudowie Jan Świerzy. Podczas niewoli złożył obietnicę, że jeśli przeżyje i szczęśliwie wróci do domu, będzie uczył kolejnych muzyków. Od 1946 roku, przy pomocy Józefa Gieroski i Antoniego Brysia, realizował to postanowienie. W latach pięćdziesiątych orkiestra liczyła już około 30 osób.
Próby odbywały się początkowo w domu Jana i Wiktorii Koniecznych, następnie u Jana Świerzego oraz innych członków zespołu. Zdobycie drukowanych nut było trudne, dlatego kapelmistrz sam pisał nuty i pozyskiwał je z zewnątrz. Orkiestra ponownie uczestniczyła w świętach i uroczystościach parafialnych oraz wydarzeniach organizowanych w miejscowości.
W służbie parafii i mieszkańcom
Orkiestra uświetniała święta i uroczystości kościelne, procesje Bożego Ciała oraz pielgrzymki na Górę św. Anny. We wspomnieniach przywołanych w artykułach szczególne miejsce zajmowały powroty pielgrzymów, którym towarzyszyły pieśni, światło świec i dźwięki instrumentów.
Muzycy uczestniczyli także w obchodach św. Floriana, festynach i dożynkach. Latem grywali dla mieszkańców podczas niedzielnych spotkań na Szlojzi oraz na górce z widokiem na Grabówkę. Ich działalność łączyła oprawę uroczystości religijnych ze wspólnym muzykowaniem podczas lokalnych wydarzeń.
Kolejne pokolenia
Od lat siedemdziesiątych nowych instrumentalistów kształcił Stefan Ludwig. W 1987 roku kierowanie zespołem przejął Alfred Świerzy, syn Jana, zajmując się przede wszystkim sprawami organizacyjnymi. Orkiestrą dyrygowali wówczas zasadniczo pierwsi trębacze.
Jednym z uczniów Stefana Ludwiga był Piotr Szostok, który po rozpoczęciu gry na trąbce został prowadzącym orkiestrę. W 1999 roku przejął również obowiązki organizacyjne Alfreda Świerzego i zajmował się nauczaniem nowych muzyków. Zespół prowadził do 2002 roku. W ostatniej części cyklu artykułów jako prowadzący orkiestrę wymieniony został Rafał Wardęga.
Z czasem do zespołu dołączyły także pierwsze dziewczęta. Młodsi instrumentaliści rozwijali swoje umiejętności również w Młodzieżowej Orkiestrze Dętej Miasta i Gminy Zawadzkie, a żędowicką kapelę wspierali muzycy z sąsiednich miejscowości.
Dzieje orkiestry parafialnej to historia kolejnych pokoleń mieszkańców, którzy uczyli się gry, przekazywali swoje umiejętności następnym muzykom i wspólnie dbali o muzyczną oprawę życia parafii oraz miejscowości. W przywołanych wspomnieniach stale powraca idea grania Bogu na chwałę, a ludziom ku radości.
Żandowicka kapela w procesji Bożego Ciała w 2000 roku
Członkowie żandowickiej orkiestry (w niepełnym składzie)
Opracowano na podstawie artykułów Rafała Wardęgi poświęconych historii orkiestr dętych w Żędowicach, opublikowanych w czasopiśmie „Żandowice i okolice”.